Jerzy Panek (1918-2001)
Malarz, grafik, drzeworytnik, jeden z najwybitniejszych współczesnych grafików polskich; studiował w Państwowym Instytucie Sztuk Pięknych w Krakowie (u W. Jarockiego), podczas okupacji hitlerowskiej w Kunstfgewerbeschule oraz w krakowskiej ASP (u E. Eibischa i Z. Pronaszki); należał do międzynarodowego stowarzyszenia drzeworytników XYLON; zajmował się malarstwem i grafiką, a od 1952...
Poleć znajomym
Życiorys
Malarz, grafik, drzeworytnik, jeden z najwybitniejszych współczesnych grafików polskich; studiował w Państwowym Instytucie Sztuk Pięknych w Krakowie (u W. Jarockiego), podczas okupacji hitlerowskiej w Kunstfgewerbeschule oraz w krakowskiej ASP (u E. Eibischa i Z. Pronaszki); należał do międzynarodowego stowarzyszenia drzeworytników XYLON; zajmował się malarstwem i grafiką, a od 1952 głównie drzeworytem; po powrocie z Chin (1956), gdzie zapoznał się z tradycyjnymi technikami, rytował bezpośrednio na desce; podstawę ekspresji prac artysty stanowiła prostota, surowość, czystość formy; wypracował własny, charakterystyczny styl z oszczędną, ostro zarysowaną kreską; czasem posługiwał się kilkoma grubymi cięciami, tworząc syntetyczny skrót; interesował się światem najbliższym: własną twarzą, mieszkańcami wsi, zwierzętami wiejskimi; tworzył cykle, wielokrotnie powracając do tych samych motywów (Autoportrety, Kobiety obłąkane, Portrety jarmarczne, Psy, Krowy, Kozy); prace P. świadczą o celnej obserwacji świata ludzi i zwierząt, zawierają elementy groteski i humoru, cechuje je daleko posunięta deformacja postaci; inspiracją dla artysty była także literatura: cykl związany z Boską komedią Dantego (1964-70; 95 drzeworytów), 18 ujęć koni w galopie do Pana Tadeusza A. Mickiewicza (1968); prace graficzne P. odznaczały się niezwykłą wirtuozerią techniczną (Galopujące konie, 1958; Zaczarowana dorożka II, 1959; Latawce, 1961-62; Chorągwie, 1962-64; Zamek w Golubiu V, 1970); tworzył ironiczne autoportrety i portrety (Obłąkani, 1958; Autoportret w białym kapeluszu, 1960; Pastuchy, 1960; Listy gończe, 1973-76; Autoportret, 1993), drewniane rzeźby i płaskorzeźby (Portrety jarmarczne, 1981-84) oraz lapidarne rysunki wykonane kredką, rysował syntetyczne wizerunki ludzi i zwierząt, często z elementami groteski, niekiedy inspirowane sztuką ludową; w l. 90. używał technik metalowych (Niewidomi erotomani, 1993; Świdrowaci, 1996); cieszył się wielkim uznaniem w Polsce i za granicą, jest laureatem licznych nagród, otrzymał m.in. Złoty Medal na Triennale Sztuki w Delhi (1971) i Nagrodę imienia Jana Cybisa (1986), tytuł honorowego profesora krakowskiej ASP (1993); dowodem uznania jest monumentalny katalog dzieł P., z l. 1939-93, wydany w Niemczech przez D. Burkampa.
Bibliografia
D. Burkamp, Jerzy Panek, Kerber Verlag 1995.
Kolekcje
Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu